Waarom gebruikt een warmtepomp soms elektrische bijverwarming? | AGIBA

extra verwarming

Veel eigenaren van een warmtepomp merken bij een blik op hun energierekening dat er soms een onverwacht hoog verbruik optreedt, terwijl de warmtepomp zelf toch al efficiënt zou moeten werken. Vaak blijkt de oorzaak te liggen bij de elektrische bijverwarming, ook wel back-upverwarming of noodverwarming genoemd, die in bepaalde situaties automatisch inschakelt. In dit artikel leggen we uit wat deze functie precies doet, wanneer deze actief wordt en hoe je onnodig gebruik ervan kunt beperken.

Wat elektrische bijverwarming precies is

De meeste lucht-water warmtepompen zijn uitgerust met een elektrisch verwarmingselement, vergelijkbaar met een grote föhn of een elektrische boiler, dat als back-up dient wanneer de warmtepomp zelf niet voldoende capaciteit kan leveren. Dit element, vaak aangeduid als de bijverwarming of E-heater, verwarmt het water direct met elektrische weerstand, zonder gebruik te maken van het efficiënte warmtepompprincipe.

“De bijverwarming is bedoeld als vangnet voor uitzonderlijke situaties, niet als structureel onderdeel van de dagelijkse verwarming,” benadrukken fabrikanten in hun technische documentatie.

Het cruciale verschil zit in de efficiëntie: waar een warmtepomp voor elke eenheid elektriciteit meerdere eenheden warmte kan leveren, levert de elektrische bijverwarming in het gunstigste geval een-op-een resultaat. Frequent gebruik van deze functie kan het energieverbruik daardoor fors verhogen, zonder dat dit meteen opvalt in de dagelijkse werking.

Wanneer de bijverwarming automatisch inschakelt

De bijverwarming is standaard geprogrammeerd om automatisch bij te springen in specifieke situaties waarin de warmtepomp alleen onvoldoende capaciteit heeft. Deze situaties zijn doorgaans vooraf ingesteld door de fabrikant of installateur, en variëren per systeem en klimaatzone.

Bij extreem lage buitentemperaturen, vaak onder de min zeven tot min tien graden afhankelijk van het model, neemt de capaciteit van de warmtepomp automatisch af, omdat er simpelweg minder warmte in de buitenlucht aanwezig is om te onttrekken. In deze gevallen schakelt de bijverwarming bij om het tekort aan te vullen en de gewenste temperatuur alsnog te behalen.

  • Extreme kou onder de ontwerptemperatuur van het systeem, waarbij de warmtepomp alleen niet volstaat.
  • Snelle temperatuurstijgingen na een nachtverlaging, waarbij extra vermogen nodig is om snel bij te trekken.
  • De wekelijkse of periodieke legionella-cyclus voor warm tapwater, die een hogere temperatuur vereist dan de warmtepomp alleen kan leveren.
  • Een storing of tijdelijke uitval van de warmtepomp, waarbij de bijverwarming als noodoplossing dient.
  • Een handmatig geactiveerde boost-functie, bedoeld om snel extra warm water of warmte te genereren.

Sommige van deze situaties, zoals de legionellacyclus, zijn noodzakelijk en wenselijk vanuit hygiënisch oogpunt. Andere situaties, zoals frequent gebruik bij milde temperaturen, wijzen juist op een onderliggend probleem dat aandacht verdient.

Wanneer bijverwarming te vaak inschakelt

Het wordt problematisch wanneer de bijverwarming inschakelt bij temperaturen die eigenlijk ruim binnen het efficiënte bereik van de warmtepomp zouden moeten vallen. Dit duidt meestal op een onderliggend probleem met het systeem, de instellingen, of de dimensionering, en kan leiden tot een aanzienlijk hogere energierekening dan verwacht.

“Wanneer de bijverwarming al inschakelt bij vijf graden buiten, is er vrijwel zeker iets mis met de instellingen of de dimensionering van het systeem,” waarschuwen energieadviseurs die verbruiksdata van warmtepompen analyseren.

Een te klein gedimensioneerde warmtepomp, zoals eerder besproken bij het bepalen van de juiste capaciteit, kan structureel afhankelijk zijn van de bijverwarming om de warmtevraag van de woning bij te houden. Dit is precies het scenario dat een zorgvuldige capaciteitsberekening bij aanschaf zou moeten voorkomen.

Instellingen die onnodig gebruik veroorzaken

Naast dimensionering spelen instellingen een grote rol in hoe vaak de bijverwarming wordt ingezet. Een te agressieve verwarmingscurve, waarbij het systeem snel wil opwarmen zodra de temperatuur ook maar iets afwijkt van de instelling, kan onnodig vaak de bijverwarming activeren, terwijl de warmtepomp alleen de klus geleidelijk ook had kunnen klaren.

Ook een te hoge ingestelde temperatuur voor warm tapwater kan bijdragen aan overmatig gebruik, omdat de warmtepomp alleen doorgaans minder efficiënt wordt naarmate de gewenste temperatuur hoger ligt. Bij temperaturen boven de vijfenvijftig graden schakelt bij veel systemen automatisch de bijverwarming bij om het laatste stuk op te warmen.

.video-banner { display: block; max-width: 850px; width: 100%; margin: 0 auto 0px auto; /* correctie voor extra Divi ruimte onder banner */ line-height: 0; } .video-banner video { display: block; width: 100%; height: auto; }
.article-video-banner-231 { display: block; width: 300px; max-width: 100%; margin-top: 20px; margin-bottom: 20px; margin-left: auto; margin-right: auto; line-height: 0; } .article-video-banner-231 video { display: block; width: 100%; height: auto; }

Stappenplan om onnodig gebruik te beperken

Wanneer het vermoeden bestaat dat de bijverwarming te vaak of onnodig wordt ingezet, is het verstandig om systematisch te controleren waar dit door komt en welke aanpassingen mogelijk zijn.

  1. Controleer via de app of het display van het toestel hoe vaak en wanneer de bijverwarming wordt geactiveerd.
  2. Vergelijk deze momenten met de buitentemperatuur om te zien of dit overeenkomt met de verwachte inschakelgrens.
  3. Laat de instelling van de verwarmingscurve controleren, zodat het systeem geleidelijker en efficiënter kan bijsturen.
  4. Controleer of de ingestelde temperatuur voor warm tapwater niet onnodig hoog staat.
  5. Vraag de installateur om de oorspronkelijke capaciteitsberekening te herzien bij vermoeden van onderdimensionering.
  6. Overweeg, bij een blijvend tekort aan vermogen, een grotere warmtepomp of aanvullende isolatiemaatregelen.

Veel fabrikanten bieden inzicht in het gebruik van de bijverwarming via een bijbehorende app, waarin exact te zien is wanneer en hoe lang dit element actief is geweest. Dit maakt het eenvoudig om patronen te herkennen en gericht te zoeken naar de oorzaak.

De rol van de installateur bij de instellingen

De drempelwaarde waarbij de bijverwarming inschakelt, is doorgaans instelbaar en zou door de installateur moeten worden afgestemd op de specifieke woning, het klimaat en de gebruikersvoorkeuren. Een te voorzichtig ingestelde drempel leidt tot onnodig gebruik, terwijl een te hoge drempel kan zorgen voor een periode van onvoldoende comfort voordat de bijverwarming alsnog inschakelt.

“Een correct afgestelde drempelwaarde is een van de eenvoudigste manieren om het energieverbruik van een warmtepomp merkbaar te verlagen, zonder dat dit ten koste gaat van comfort,” aldus installatietechnici die energieoptimalisatie uitvoeren bij bestaande systemen.

Wie twijfelt of deze instelling optimaal is afgesteld, kan de installateur vragen om dit te controleren en waar nodig aan te passen op basis van de werkelijke prestaties van het systeem gedurende het stookseizoen.

Conclusie

Elektrische bijverwarming is een waardevolle, ingebouwde vangnetfunctie die een warmtepomp helpt om ook onder extreme omstandigheden voldoende warmte te leveren. Incidenteel gebruik bij strenge vorst of tijdens een legionellacyclus is volkomen normaal, maar frequent gebruik bij mildere temperaturen wijst meestal op een probleem met dimensionering, instellingen of de verwarmingscurve. Door het gebruik van de bijverwarming te monitoren en waar nodig de instellingen te laten optimaliseren, blijft het energieverbruik van een warmtepomp zo dicht mogelijk bij het efficiënte niveau dat de technologie in potentie kan bieden.